Kleinschaligheid als alternatief


‘Bewust gekozen en ferm verdedigde kleinschaligheid is de enige echte bijl aan de wortel van het kapitalisme. Deze stelling durf ik na meer dan veertig jaar ‘dwarsliggen’ wel te poneren.’ Ten westen van Deventer begon de landbouwkundige Gert Jan Jansen in 2003 zijn Hof van Twello – Centrum voor Lokale economie. Met onder andere een streekwinkel, groente-en fruitkwekerij, blotevoetenpad, restaurant, kennis- en cursuscentrum. Theorie en praktijk gaan bij hem voortduren gelijk op en vinden in dit boek zijn weerslag. Voor zijn alternatieve maatschappijmodel grijpt hij terug op de ‘meente’: gronden, bossen, rivieren die eeuwenlang in gemeenschappelijk beheer waren. Het recht om er te jagen, schapen te weiden, hout te kappen, was gebaseerd op wederkerigheid: de gebruikers werden geacht wegen, sloten, hagen etcetera te onderhouden. Zo wordt ook de groentekwekerij op De Hof van Twello gerund door zo’n 40 meente-moestuinders: in ruil voor gratis grond, mest en compost staan die de helft van de oogst af aan de Streekwinkel van De Hof, waarvan de helft van opbrengst weer teruggaat naar de tuinders. Waardoor wekelijks zo’n 800 klanten van verse én goedkope onbespoten groenten worden voorzien. Een manier om ons te ontkoppelen van de voedingsmiddelenindustrie, banken, projectontwikkelaars en de overheid. Jansen biedt de analyse en de visie die de ‘voedsel-anders-beweging’ nogal eens ontbeert. Onbewust toont hij ook de keerzijde van dwarsigheid: fouten worden volgens Jansen wel érg vaak vooral door anderen gemaakt en zijn eenzijdige gemopper op de biologische landbouw (veel te duur) irriteert.


Kleinschaligheid als alternatief – Nieuwe Meentes in een nieuwe economie, Gert Jan Jansen, Hof van Twello/Uitgeverij Jan van Arkel, ISBN 97890622453231, € 19,95


Gepubliceerd in Genoeg, zomer 2014