De aarde zal weer vruchtbaar zijn


Als het vroeger over ‘biologische’ landbouw ging, werd er steevast het woordje ‘-dynamisch’ aan toegevoegd. Waarom biologisch en –dynamisch vroeger als vanzelfsprekend bij elkaar hoorden, realiseer je je (weer) als je  Ellen Winkels boek ‘De aarde zal weer vruchtbaar zijn’ leest. De biologisch-dynamische landbouw was namelijk de eerste en lange tijd enige alternatieve landbouwmethode. Gebaseerd op de befaamde landbouwlezingen van de grondvester van de antroposofie, Rudolph Steiner. In 1926 werd in Zeeland Landbouwbedrijf Loverendale gesticht, het eerste Nederlandse BD-bedrijf, door grootgrondbezitter en kunstverzamelaar Marie Tak van Poortvliet.

‘De aarde zal weer vruchtbaar’ zijn is een mooi geschreven boek, in de beste traditie van de literaire non-fictieschrijvers. Een respectvol eerbetoon aan het werk van Poortvliet én de andere biologisch-dynamische pioniers die in de eeuw daarop volgden. Vanaf eind jaren zestig kwam er de ecologische , later genoemd biologische landbouw bij, die niet de levensbeschouwelijke uitgangspunten heeft als die van de BD.  BD-landbouw is sindsdien biologisch-plus. Maar het is goed om ons te realiseren dat allerlei andere vernieuwende initiatieven die inmiddels gemeengoed zijn, ook ontstonden vanuit de BD-hoek: zorglandbouw, groente-abonnementen, samenwerking  met natuurorganisaties. Er wordt nog wel eens lacherig gedaan over de minder grijpbare kanten van de BD-landbouw, zoals het werken met de maanstanden en preparaten. Maar wie weet dat de toekomst leert dat ze daarin óók voorop liep. Dit boek verdient het om gelezen te worden door iedereen die geïnteresseerd is in de maatschappelijke beweging voor gezonde landbouw en voeding.

Ellen Winkel, De aarde zal weer vruchtbaar zijn, Uitgeverij Ank-Hermes, ISBN 9789020208382, € 19,95


Gepubliceerd in Genoeg, 96, maart 2013