Vierduizend jaar kringlooplandbouw


De Amerikaanse bodemkundig hoogleraar Franklin Hiram King maakte in 1909 een reis door China, Korea en Japan. Hij bestudeerde er de intensieve landbouwsystemen en stelde zijn ervaringen en inzichten te boek in Farmers of Forty Centuries, dat precies honderd jaar geleden verscheen. Nu is er dan een eeuw later de Nederlandse vertaling plus bewerking door Sietz Leeflang, oprichter van De Kleine Aarde en later De Twaalf Ambachten, ‘Centrum voor ekologische technieken’, te Boxtel. King schrijft aan het begin van een van de hoofdstukken: ‘De grootste prestatie die ooit door cultuurvolkeren werd geleverd was het consequente en gedisciplineerde hergebruik van reststoffen – het woord ‘afval’ kende men niet - door volken van China, Japan en Korea.

Dit was het geheim van het blijvende behoud van de bodemvruchtbaarheid van hun velden, akkers en boomgaarden. Dit gedurende vierduizend jaar.’ Al het organische materiaal – plantenresten, slib in kanalen en vooral ook menselijke uitwerpselen en urine werden in die toen al dichtbevolkte Aziatische gebieden gebruikt om voldoende voedsel te kunnen produceren. Maar die menselijke poep en pies, dat is toch vies en onhygiënisch? Het werd volgens strikte regels gecomposteerd en vergist, waardoor schadelijke parasieten en micro-organismen niet overleefden.

Door heel het boek heen heeft Leeflang in blokjes achtergrondinformatie toegevoegd over toenmalige en huidige productiemethoden, waardoor Kings reisverslag in een een verhelderend perspectief komt te staan. Veel foto’s ook van King zelf en een manifest van Leeflang voor een kleinschalige kringlooplandbouw. Een bijzonder en leerzaam boek.

F.H. King, Vierduizend jaar kringlooplandbouw - verslag van een reis in 1909 door China, Korea en Japan, vertaling en bewerking door Sietz Leeflang, uitgave Stichting De Twaalf Ambachten, www.de12ambachten.nl, ISBN 978-90-70412-28-9, € 38,15


Gepubliceerd in Genoeg, februari-maart 2011