Extreem efficiŽnte brandnetels


Je kunt zeggen van de moderne landbouw wat je wilt, maar rationeel en een toonbeeld van efficiŽntie en productiviteit is die toch wel. Dat denken niet alleen de Louise Frescoís van de wereld, maar zelfs kritische columnisten als de rising star Rutger Bregman. Immers, van een hedendaagse akker komen meer kiloís tarwe dan van een Middeleeuwse. Toch is zelfs een prehistorische notenverzamelaar veel efficiŽnter bezig dan een hedendaagse megamachineboer. Als je het namelijk afzet tegen de energie die die Ďprimitievelingí in zijn voedselzoektocht heeft gestopt. Deze Energy Return on Energy Invested (Eroei) van jagers en verzamelaars was vijf tot tien. Dat wil zeggen dat ťťn calorie lichamelijke inspanning, vijf tot tien calorieŽn aan voedsel opleverde. Geen wonder dat die jongens vroeger maar vier uur per dag hoefden te werken.

Voedselbossen
Zelfvoorzienende landbouwers hadden het minder goed bekeken met een Eroei van 1: net genoeg om van te leven. Ons huidige op fossiele brandstoffen draaiende voedselsysteem heeft een Eroei van minder dan 0,07: 1 calorie eten op ons bord, heeft 15 tot 20 calorieŽn aan fossiele energie gekost. Dat is een gemiddelde: voor de energie die een kastomaat levert, moet eerst veertig keer zoveel energie aan gas worden opgestookt en dan is verpakking, transport en koeling nog niet eens meegerekend. Er wordt dus vele malen meer energie in het systeem gestopt, dan we er uit halen: extreem inefficiŽnt en verre van rationeel. Maar OK, kan wel zijn, toch maar mooi die kiloís in grote hoeveelheden van onze moderne akkers, dachten we. Nu blijkt ook dat helemaal niet te kloppen: hoe meer diversiteit op een akker, hoe meer kiloís er van af komen. Dus een akker met bijvoorbeeld bonen tussen de maÔs levert meer voedsel op dan de gebruikelijke monocultuur van alleen maÔs of alleen bonen. Dat komt omdat maÔs en bonen verschillende bodemlagen benutten en elkaar positief beÔnvloeden. Hoe diverser een stuk landbouwgrond - dus hoe meer verschillende gewassen, waaronder ook bomen, struiken en kruiden - hoe productiever, leert agro-ecologisch onderzoek. Vanuit dat inzicht worden er sinds een tijdje her en der Voedselbossen in Nederland aangelegd. Lastig te mechaniseren, maar juist daardoor met een gunstige Energy Return on Energy Invested. Romantische voedselbossen blijken de meest efficiŽnte en rationele vorm van voedselvoorziening. Gaan we aan werken, middels een vierurige werkdag.


Tagliatelle met brandnetelsaus

Voor een gunstige Eroei: brandnetels uit onze romantische tuin.

*vergiet vol brandneteltopjes
* 1 ui
* 1 teen knoflook
*olijfolie
*zout
*peper
*nootmuskaat
*2 deciliter crŤme fraÓche
*200 gram belegen geitenkaas
*Tagliatelle of andere pasta (macaroni of spaghetti)

Doe de brandneteltopjes een paar seconden in een pan met kokend water. Giet af in een vergiet. Snijdt de brandneteltopjes fijn. Fruit de gesnipperde ui in de olijfolie. Pers het teentje knoflook er boven uit en bak een paar minuten met de brandneteltopjes. Breng op smaak met peper, zout, wat geraspte nootmuskaat en de room. Zet even de staafmixer er op. Serveer met de geraspte kaas bij de gare pasta. 



Voor dit stukje heb ik gebruik gemaakt van de volgende achtergrondartikelen: 

Over de Energy Return on Energy Invested.

ĎModerne landbouw is verre van efficiŽntí.

Over het verband tussen grotere agro-biodiversiteit en productie (Powerpoint presentatie van hoogleraar Pablo Titonell)

Over Voedselbossen: Artikel in Ekoland, zie ook  Facebook


Gepubliceerd in: Down to Earth Magazine, april 2014