Onwetenschappelijk kerstverhaaltje


Met recept voor hartige broodjes voor na de nachtmis

Met kerst mogen we even religieus doen, voor de rest van het jaar gaat geloof weer terug naar de marges van de seculiere samenleving. Veranderingsprofessor Jan Rotmans reageerde dan ook boos toen dagblad Trouw de duurzaamheidsbeweging als ‘religieus’ omschreef. 'Onzin', vond hij, het was vooral wetenschap. Die stevige aversie tegen godsdienst is te snappen, denkend aan het geweld, de misstanden, de discriminatie en idiote regeltjes waar het gros van de religieuze instituties zich aan schuldig maakt.

Maar is de grens tussen wetenschap en religie wel zo hard? Neem het wetenschappelijke feit dat we onderdeel zijn van een groter systeem waarin alles met alles verbonden is. ‘Dus hoe je het ook wendt of keert, iedere ingreep, goed of slecht, komt door feedback als een boemerang bij ons terug. Positief geformuleerd: iedereen doet er toe, elk mens draagt een steentje bij’, zei de filosoof Henk Oosterling onlangs in een lezing. Hij voegde er aan toe: ‘Ik vat die totale verbondenheid niet religieus op, maar ecologisch.’ Dat kan, al doet het sterk denken aan het Boeddhistische eenheidsbesef. En roept het een levensbeschouwelijke vraag op: ‘Hoe gaan we met elkaar en de aarde om?’ Even doordenkend stuit de rationaliteit nog verder op zijn grenzen. We snappen steeds meer brokjes van het grotere geheel, maar toch doemen achter elke nieuwe wetenschappelijke ontdekking, zowel die in het onmetelijke universum, als die op het kleinste niveau van onze celkernen, nieuwe vragen op. Telkens weer en dat zal zo blijven, tot in de eeuwen der eeuwigheid. We zijn dus onlosmakelijk verbonden met een universum dat in essentie een mysterie is. Daar zijn we mooi klaar mee. Maar het is niet anders en je bewust aan dat gegeven overgeven zou je ‘spiritueel’ of ‘religieus’ of zo kunnen noemen. Het zijn maar woorden, dus forget it als ze irriteren. En wat heeft dit verhaaltje ons te zeggen? Ik weet het niet. Misschien mijn oren nog eens te luisteren leggen in een stille nacht. Amen.

Hartige broodjes voor na de nachtmis

*250 gram biologisch gehakt of (vegan) gare groene of bruine linzen
*2 uien
*teentjes knoflook
*mespunt sambal
*theelepel gemalen komijn
*2 dl. Gezeefde tomaten
*handvol olijven, in stukjes gesneden
*50 gram rozijnen
*50 gram amandelen
*peper en zout
*pak bladerdeeg

Fruit de gesnipperde uien in olie. Voeg gehakte knoflook, sambal, komijn en gehakt of linzen toe. Tot de gehakt bruin is of de linzen heet. Voeg de gezeefde tomaten toe en laat paar minuten pruttelen. Roer er de olijven, rozijnen en amandelen door en breng op smaak met peper en zout. Leg de ontdooide bladerdeeg vellen op elkaar en rol tot een grote lap. Druk er met een schoteltje rondjes uit. Bestrijk de randen met water en leg op de helft van elk rondje een hoopje vulling. Vouw de flapjes dicht en druk de randen aan met een vork. Bak ze zo’n half uur in een oven op 200 graden.

Gepubliceerd in Down to Earth Magazine, december 2013

Illustratie: Mysterie van Jolan van Elk