Het gif van Albert Heijn, Aldi en Laurus

Albert Heijn gaat door met gif

Rare dingen gebeuren er met groente en fruit in de supermakten: prijsvechters Aldi en Lidl verkopen alleen nog maar biologische druiven, naar verluidt. En het schijnt dat Edah helemaal wil overschakelen op biologische bleekselderij. Maar kwaliteitssuper Albert Heijn daarentegen, zou haar anti-gifprogramma juist hebben stilgezet. Wat is er allemaal van waar? Een belronde langs enkele supermarkten.

Laurus: "Omschakelen naar EKO"
Om de haverklap wordt er door onderzoek in opdracht van Milieudefensie, Stichting Natuur en Milieu en Goede Waar & Co ontdekt dat er te veel gif zit op bijvoorbeeld nectarines, aardbeien en kropsla en zelfs illegale middelen. In juli nog: in dertien van de vijfendertig monsters bleekselderij zaten verboden bestrijdingsmiddelen. Edah maakte het, samen met Dirk van den Broek, het bontst met vier monsters met verboden landbouwgif. Nog diezelfde dag dat de milieuorganisaties de testresultaten bekend maakten, haalde Laurus, het moederconcern van Edah, alle bleekselderij uit de schappen, ook die bij de twee andere supermarktdochters Konmar en Super De Boer. Voortaan, zo beloofde Laurus, zal er alleen nog maar biologische bleekselderij verkocht gaan worden, vanaf het moment dat die beschikbaar is. Is het een serieus plan, en vanwaar ineens die voortvarendheid?
“Vanwege eenduidigheid in de communicatie. De bleekselderij die we uit de winkels gehaald hebben, was een andere dan die waar te veel bestrijdingsmiddelen op zaten. Dat was Spaanse. Inmiddels lag er Nederlandse in de winkel, daar was niks mis mee. Maar dat is een moeilijk verhaal, moeizaam uit de doeken te doen”, zegt Laurusvoorlichter Frits Kremer.
Maar er is toch wel eens eerder te veel gif aangetroffen bij de Edah, vorig jaar op druiven, nectarines en sla bijvoorbeeld. Waarom toen niet zo’n drastische stap genomen en nu wel?
“Het is voortschrijdend inzicht. Wij zijn geen statisch geheel. Wij willen niet langer alleen maar re-actief reageren, niet langer alleen brandjes blussen, we willen biologische groenten en fruit serieus nemen.”
Over eenduidige communicatie gesproken: hoe leg je aan je klanten uit dat de bleekselderij biologisch is en de tomaten en de rest niet?
“Dat is een goeie vraag. Maar je kunt niet alles van het ene op het andere moment veranderen, zo makkelijk gaat dat niet. Een aantal groenten hebben we trouwens al wel helemaal overgeschakeld. Vanaf oktober 2003 zijn bij de Edah, Konmar en Super De Boer de rode en witte kool, venkel, winterpeen, koolraap, rode biet en pompoen alleen nog maar biologisch verkrijgbaar.”

Aldi en Lidl: niet publiceren
Op de groente en fruit van prijsvechters Aldi en Lidl zit het vaakst te veel landbouwgif. Maar de druiven, die zouden alleen nog maar biologisch worden verkocht, eveneens als reactie op de testen van de milieuorganisaties: op 60 tot 75 procent van de Aldi- en Lidl-druiven zat vorig jaar te veel landbouwgif. Nadat Milieudefensie en partners met een rechtszaak dreigden, stopten Aldi en Lidl met de verkoop van druiven. En als ze nog wel druiven hebben, hebben ze het eko-keurmerk, maakte een agrarische nieuwssite in maart bekend.
Klopt dat? Het Lidl-informatienummer weet het niet, en verwijst door naar het hoofdkantoor, dat alleen schriftelijk te bereiken is. Via het postadres en 118 krijgen we toch het hoofdkantoor in Huizen aan de lijn. “In principe geven wij nooit informatie aan de media, dat is zo de afspraak”, zegt een mevrouw van het hoofdkantoor. “Maar ik wil u wel een plezier doen en het even navragen, blijft u aan de lijn?”...”De afdeling verkoop zegt dat er op dit moment geen druiven in het assortiment zijn.” Ja, maar ik wil weten of als er wel druiven zijn, dat dan altijd biologische zijn.” Daartoe moet er een fax naar de afdeling inkoop worden gestuurd, die daar, ook na enkele telefoontjes, niet op reageert.
De Aldi dan. Het hoofdkantoor in Best noteert de vraag en Piet Vink himself, directeur van Aldi Nederland, belt terug:
“Dat we biologische druiven verkopen, klopte voor dat ene moment. Een journalist heeft dat vervolgens opgeschreven. Maar dat hebben we niet met een persbericht bekendgemaakt. U weet misschien wel dat we nauwelijks informatie naar buiten brengen. En dat wou ik nu ook doen: geen commentaar leveren. Dat we alleen nog maar eko-druiven verkopen kan ik dus niet zeggen.”
Waarom is dat eigenlijk, dat u niks aan de pers wilt zeggen?
“Dat hoort bij onze formule, daar zijn we buitengewoon consequent, helder en transparant in. We willen de pers niet voor ons, maar ook niet tegen ons laten werken.”
Off the record zegt Vink nog van alles, weinig schokkend, wel vermakelijk over het vele gif op het citrusfruit van de Aldi, over zijn gesprek met Ad van den Biggelaar, directeur van Natuur en Milieu, over de volgens hem hoge Aldi-kwaliteit tegen de lage prijs. Dat mag ik dus allemaal niet opschrijven?
“U mag het wel opschrijven.”
Oh, dus toch.
“Maar u mag het niet publiceren. Want dan staat het morgen in De Telegraaf.”

Albert Heijn: bestrijdingsmiddelen onvermijdelijk

Albert Heijn, die doet het relatief goed. Het grootste aanbod biologische spullen en
van alle supermarkten het minst vaak in de fout met te veel of illegale
bestrijdingsmiddelen op appels, peren, kroppen sla en zo. Bovendien maakte Albert Heijn in 2000 bekend dat een speciaal programma er voor moest zorgen dat de supermarkt binnen enkele jaren alleen nog maar levensmiddelen zonder resten landbouwgif zou verkopen. Maar, inmiddels zitten we vier jaar later. En nog steeds werkt de AH-klant regelmatig gifresten met de supermarktgroenten en -fruit naar binnen. Soms met een illegaal goedje op de aardbeien van een filiaal, zoals in mei bleek, na steekproeven. En met meer gif op druiven dan dat de wet goed vindt, vorig jaar. Blijkbaar wil het niet vlotten met het anti-residu-programma. Sterker nog, de redactie van dit blad wordt verteld, door mensen die het kunnen weten, dat Albert Heijn het hele programma heeft stilgezet: na het boekhoudschandaal is het Aholdconcern het mes gaan zetten in van alles wat als franje wordt beschouwd, waaronder het programma om gifresiduen uit te bannen. Tegelijkertijd schrijft Simone Hertzberberger, hoofd kwaliteit van Albert Heijn die vier jaar geleden trots het anti-landbouwgif-programma bekendmaakte, nu in het zomernummer van Allerhande onder het kopje ‘Zonder Gevaar!’: “Bestrijdingsmiddelen zijn onmisbaar bij de groente- en fruitteelt... Dat hierbij soms minieme restjes bestrijdingsmiddelen achterblijven op geoogste producten, is onvermijdelijk. Deze vormen geen enkel gevaar voor de gezondheid.”
Simone Hertzberger aan de telefoon verwijst door naar de afdeling persvoorlichting. Die wil de vraag of Albert Heijn inderdaad het gif-vrij-programma heeft stopgezet, in elektronische vorm aangeleverd hebben en antwoordt via een reply:
“Albert Heijn streeft ernaar om altijd te voldoen aan de wettelijke normen, zelfs om hieronder te zitten. Het verlagen van onze prijzen heeft tot geen enkele verandering in ons kwaliteitsbeleid geleid.”
Ja, maar, hoe zit het met dat programma, klopt het dat dat stop is gezet? vragen we telefonisch door.
“We voldoen aan de wettelijke normen. En heb je al met andere supermarkten gebeld?”, vraagt persvoorlichter Els van Dijk.
Ik ga nu opschrijven dat Albert Heijn weigert commentaar te geven.
“Ik begrijp het, ik overleg even.”
Na het overleg geeft Van Dijk toe dat het programma is stopgezet. “Omdat het niet haalbaar bleek te zijn. Maar er is geen sprake van loslaten, we laten het onderwerp nooit los.”
Klopt het dat het programma is stopgezet vanwege kostenbesparingen, als gevolg van de boekhoudcrisis?
“Dat is absoluut niet het geval”, zegt Van Dijk.
Maar waarom dan wel?
“Ja, zo blijven we aan de gang. Dat moet ik weer even vragen.”
Na het volgende overleg komt de laatste telefonische reactie:
“Het programma bleek niet haalbaar omdat dan oogsten verloren zouden gaan en de producten er onder te lijden zouden hebben.”
Maar...
“Daar laat ik het bij. Ik ben hier nu al zó lang mee bezig”.

Gepubliceerd in Milieudefensie Magazine, september 2004